1. Rodzina pszczela w normalnych warunkach składa się z trzech różniących się od siebie rodzajów osobników : z matki, robotnic i trutni;

2. Przy normalnym stanie rodziny matka jest jedyną doskonałą samicą w ulu i składa wszystkie znajdujące się w nim jaja. Jaja te są męskie i żeńskie. Z pierwszych powstają trutnie, a z drugich, jeśli są złożone w mniejszych komórkach, rodzą się robotnice czyli niedorozwinięte samice. Z jajeczek żeńskich pochodzą również matki. Są one złożone do mateczników - komórek większych w kształcie żołędzi, zwisających pionowo, hojnie zaopatrywanych w specjalny pokarm, czyli mleczko;

3. Matka może składać jaja męskie i żeńskie dowolnie, jeśli tylko ma przygotowane potrzebne na to komórki;

4. Na to aby matka mogła składać oba rodzaje jaj, męskie i żeńskie, musi być zapłodniona przez trutnia czyli osobnika męskiego;

5. Zapłodnienie odbywa się zawsze poza ulem w powietrzu, podczas lotu. Aby więc stać się w pełni płodną, tzn. zdolną do składania zarówno jaj męskich jak i żeńskich, matka musi co najmniej raz jeden opuścić swój ul;

6. W czasie aktu kopulacji narządy płciowe trutnia dostają się do pochwy matki i tam pozostają, a truteń równocześnie ginie;

7. Raz dokonane zapłodnienie matki wystarcza na całe jej życie, bądź też na tak długo dopóki jest ona zdrowa i żywotna. Stawszy się płodną matką nie opuszcza swego ula z tym wyjątkiem, gdy wychodzi z rojem;

8. Podczas kopulacji nasienie trutnia nie przenika do jajników matki, lecz do małego pęcherzyka czyli woreczka, który znajduje się blisko zakończenia jajowodu i jest z nim połączony;

9. Wszystkie jaja rozwijające się w jajnikach matki są męskie, o ile nie zostaną przepojone nasieniem męskim w trakcie przechodzenia obok ujścia woreczka nasiennego, czyli spermatheca podczas opuszczania przewodu jajowego. Natomiast rozwijają się one jako żeńskie, jeśli są przepojone w powyższy sposób podczas swej drogi w dół. Matka może dokonywać tego według swej woli;

10. Jeśli matka pozostaje niezapłodniona, zazwyczaj nie składa jaj. Zdarzają się jednak wyjątkowe przypadki i wtedy z jaj wychodzą tylko trutnie;

11. Jeśli na skutek starzenia się zawartość woreczka nasiennego zapłodnionej matki wyczerpie się, bądź też gdy na skutek osłabienia czy wypadku matka nie będzie zdolna władać mięśniami związanymi z tym narządem, wówczas jeśli będzie w ogóle składała jajeczka, to tylko na trutnie, gdyż jest niezdolna do przepajania składanych jaj nasieniem;

12. Tak jak niezapłodnione matki, które składają niekiedy trutowe jaja, zdarza się, że w rodzinach pozbawionych matki, nie mających warunków koniecznych do jej wyhodowania, zwykłe robotnice składają czasem jaja, z których wychodzą tylko trutnie. Robotnice te są również niezapłodnione, a jaja są składane przez jedną pszczołę, którą towarzyszki traktują prawie jak swą matkę;

13. Dopóki w ulu przebywa płodna matka, pszczoły nie tolerują znoszącej jaja robotnicy. Nie tolerują jej również, gdy spodziewają się wyhodować królową. Niekiedy jednak trafiają się wyjątki. Znajdujemy czasem w ulu czerwiące robotnice bezpośrednio po śmierci albo usunięciu matki, albo nawet w obecności młodej matki, zanim ona sama nie stanie się płodna.

Na podstawie encyklopedii Roota "The ABC and XYZ of Bee Culture"(1923)(tłum. Wiktor Drózd)

M Gos